تراکنش ناموفق چیز عجیب و وحشتناکی نیست. هرچند هنگامی که یک تراکنش ناموفق اعلام می‌شود دست کم از دو جنبه‌ ناخوشایند است. اول این که لذت تکمیل خرید و به دست آوردن آنچه که دلمان می‌خواست داشته باشیم را از دست می‌دهیم، و دوم این که بیهوده پول از حسابمان خارج می‌شود بدون آن که در ازایش چیزی به دست آورده باشیم.

بنابراین تراکنش‌ ناموفق، حتی اگر امری عادی باشد، در همان لحظه‌ی اول برای بعضی از افراد حکم هیولایی را دارد که هم حالشان را گرفته و هم پولشان را به باد داده است! اصلاً تراکنش ناموفق چیست؟ چرا رخ می‌دهد؟ سرنوشت پول‌هایی که قربانی تراکنش ناموفق می‌شوند چه می‌شود؟ در این مقاله می‌خواهیم به این سؤالات پاسخ دهیم.

چه شما پرداخت‌های خود را به صورت اینترنتی انجام دهید چه با استفاده از دستگاه خودپرداز یا کارت‌خوان، به احتمال زیاد تراکنش‌ ناموفق را تجربه کرده‌اید، یا در آینده تجربه خواهید کرد. بنابراین آنچه امروز درباره‌ی این موضوع بیان می‌کنیم می‌تواند برایتان مفید باشد.

تراکنش ناموفق به چه معناست؟

هنگامی که در فرایند انتقال وجه، چه به صورت آنلاین چه با دستگاه خودپرداز یا کارت‌خوان، پول از حساب مبدأ کسر شود اما به حساب مقصد واریز نشود، «تراکنش ناموفق» اتفاق افتاده است. تراکنش‌های ناموفق می‌توانند به دلایل مختلفی رخ دهند. شایع‌ترین دلیل ناموفق ماندن یک تراکنش، اختلال در اتصال اینترنت است. البته این تنها دلیل نیست. کمی جلوتر به دلایل بیشتری اشاره خواهیم کرد. اما آنچه باید بدانید این است که  اگر پول از حساب شما برداشت شود، بانک (یا کیف پول) شما آن را در یک بازه‌ی زمانی معین به حسابتان برمی‌گرداند. بنابراین فقط کافیست بتوانید سرخوردگی لحظه‌ی اول بعد از تراکنش ناموفق را تحمل کنید. پس از آن باید خیالتان از بابت پولی که از حسابتان برداشته شده راحت باشد. 

خطاهایی که در حین تراکنش اتفاق می‌افتند را می‌توان در ۵ رده‌ی کلی دسته بندی کرد: خطا در بانک صادر کننده یا شبکه شتاب، خطا در درگاه پرداخت شرکت ارائه دهنده خدمات پرداخت، خطا در درگاه شاپرک، خطا در شبکه‌ی پرداخت الکترونیکی و  خطای کسب و کار بر اثر راهبری سیستم.

معمول‌ترین عوامل به وجود آورنده‌ی این خطاها موارد زیر هستند:

  • بانک تراکنش را نمی‌پذیرد؛
  • موجودی حساب مبدأ در لحظه‌ی تراکنش کافی نیست؛
  • در صورت انجام تراکنش، از سقف برداشت از حساب عبور می‌شود؛   
  • کارت منقضی شده و مشتری باید از کارت دیگری استفاده کند؛
  • در انتقال وجه کارت به کارت، شماره‌ی کارت مبدأ یا مقصد اشتباه وارد شده است؛
  • تاریخ انقضای کارت مبدأ اشتباه وارد شده است؛
  • کد اعتبارسنجی سه رقمی (CVV2) اشتباه وارد شده است؛
  • رمز اصلی (دستگاه خودپرداز یا کارت‌خوان) یا رمز دوم/ پویا (پرداخت آنلاین) اشتباه وارد شده است؛
  • گاهی اوقات بانک برای جلوگیری از پول‌شویی یا تخلف، برخی از تراکنش‌هایی را که به آنها مشکوک است بر اساس قوانین، مسدود می‌کند و تراکنش ناموفق اعلام می شود.

تراکنش‌های ناموفق را چگونه پیگیری کنیم؟

همانطور که پیش‌تر گفتیم تراکنش ناموفق ترس ندارد. اولاً برای هر شخص یا هر کسب و کاری ممکن است پیش بیاید. ثانیاً در بیشتر مواقع، در عرض چند دقیقه تا نهایتاً ۷۲ ساعت (۳ روز)، وجه کسر شده به طور خودکار به حساب مبدأ برگردانده می‌شود.

در صورتی که شما جزو موارد نادری بودید که بعد از خطا در تراکنش، پول به حسابتان برگردانده نشد، حتماً باید با پشتیبانی بانک خود تماس بگیرید. خوشبختانه تعدادی از بانک‌ها از جمله بانک ملت و بانک سرمایه، سامانه‌هایی را برای پیگیری تراکنش‌های ناموفق مشتریان راه‌اندازی کرده‌اند. فقط کافی است از طریق سایت رسمی این بانک‌ها به سامانه‌های مذکور وارد شوید و اطلاعاتی مثل شماره‌ی پیگیری و تاریخ تراکنش را وارد کنید. درخواست شما ثبت و به آن ترتیب اثر داده می‌شود. برای دسترسی آسان، نشانی چند سامانه‌ی پیگیری تراکنش‌ ناموفق را فهرست می‌‌کنیم تا در صورت نیاز، بتوانید به راحتی به آنها مراجعه نمایید.

سامانه پیگیری تراکنش‌های ناموفق بانک ملت (سیام): https://www.bankmellat.ir/siam.aspx

سامانه پیگیری تراکنش‌های ناموفق بانک شهر: https://www.shahr-bank.ir/general_content/77231/77231.htm

سامانه پیگیری تراکنش‌های ناموفق بانک سرمایه:https://www.sbank.ir/sis_products_services/58789/58789.htm

میز امداد شتاب بانک مرکزی ایران: https://emdadshetab.cbi.ir/

چگونه از تراکنش ناموفق جلوگیری کنیم؟

همانطور که ملاحظه کردید همه‌ی عواملی که می‌توانند منجر به بروز خطا در تراکنش شوند در کنترل کاربر نیستند. به عنوان مثال، خطا در درگاه شاپرک یک خطای فنی لحظه‌ای است که کاربر هیچ نقشی در آن ندارد. با این حال، از آنجا که خطای انسانی هم می‌تواند باعث تراکنش ناموفق شود، می‌توان با رعایت چند نکته‌ی ساده احتمال خطا در تراکنش را کاهش داد. در پایان این مقاله، نکاتی را جمع‌بندی می‌کنیم که تا حدی می‌توانند از تراکنش‌های ناموفق جلوگیری کنند. 

  • از اتصال اینترنت مطمئن شوید.
  • از فیلترشکن استفاده نکنید. تقریباً همه‌ی درگاه‌های پرداخت بانکی، به دلایل فنی جلوی تراکنشی که از طریق فیلترشکن انجام بشود را می‌گیرند.
  • از درستی اطلاعات حساب مقصد مطمئن شوید و آنها را درست وارد کنید.
  • اطلاعات حساب یا کارت خود را با دقت وارد نمایید.
  • از اعتبار درگاه پرداختی که به آن متصل می‌شوید اطمینان حاصل کنید. این موضوع را در مقاله‌ی تشخیص درگاه پرداخت امن به تفصیل توضیح داده‌ایم.
  • در حین تراکنش آنلاین، صفحه‌ی مرورگر خود را تازه‌سازی (Refresh) نکنید.
  •  چه در تراکنش از طریق اینترنت چه از دستگاه خودپرداز یا کارت‌خوان، اطلاعات مربوط به تراکنش ناموفق، به خصوص شماره‌ی پیگیری، را دریافت کرده و در جایی نگه دارید. ممکن است بعداً مجبور شوید برای پیگیری تراکنش ناموفق خود از آن استفاده کنید.
  • برای پرداخت‌ها و تسویه‌های مالی کسب و کار خود از شرکت‌های ارائه دهنده‌ی خدمات پرداخت که خوشنام و در کار خود حرفه‌ای و به مسائل شما پاسخ‌گو هستند استفاده کنید. می‌توانید با وندار، که یکی از این شرکت‌هاست، شروع کنید.